moj6/4:THIRD VOICE

Faramarz Soleimani

MOJ SEVOM/THIRD WAVE In Contemporary Persian Poetry is The Third Voice between Poetry with Social Accent , and Extreme Avant gardism.
موج سوم درشعر معاصر ایران،به عنوان شعر ده ی شصت و شعر فرا نیمایی , اوای سومی است میان شعر اوانگارد دهه ی چهل و پنجاه با شعر اجتماعی و ستیز یا شعر اعتراض و چریکی 

شعر پارسی شعر ی دیداری است و بیش تر وقت ها آوا را کم دارد .

آوا و صدای دیالوگ ها و صدای عاطفی بویژه عاطفه ی جمعی که بی خشم و خشونت پژواک یابد .اما شعر ی ست با تصویر و اوست که قابلیت شعر ی می یابد بی آن که وامدار موسیقی باشد زیرا موسیقی زمینه و روحیه یی کلاسیک دارد و در فرهنگ های سنتی نیز اغلب کهنه و سنتی است و تمایل بر حافظه نشینی دارد که در تکرار شکل می گیرد اما شعر اصل تکرار را پس می زند و لطفآ این بیت را تکرار کنید را که گفته ی متداول انجمن ادبیاتی هاست انکار می کند ,و خالق خلاقیت به معنای ناب آنست 

نشستن شعر در حافظه , قدرت آوایی و تصویری را از شعر سلب می کند و به صفحات بایگانی شبیه می شود 

این پیرایه به موج سوم نمی نشیند 

moj6/3 UNPUBLISHED INTERVIEW

۱

موج سوم به  مثابه ققنوسی از خاکستر حرکت ها و زمان سر بر آورد ، زما نه یی که  شعر امروز حتا از جانب شاعران و آفرینندگان نیز مورد بی مهری بود.زیرا آنان بیشتر با جه طلبی های سیاسی و اجتماعی شان سر گرم بودند و یا به تجارت در ایران و خارج می پرداختند و سال ها از شعر به دور بودند و اگر هشدار ها ,یاد دشت ها و معرفی ها و تلنگر های ان روز من نبود امروز این سا ن خود را یکه تاز میدان نمی پنداشتند یا

نقش امامزاده خاموشان را برای زایران مشوش و مغشوش شان بازی نمی کردند 

در شعر موج سوم گفتیم که تکانه ی جنگ و انقلاب به ذهن و زبان تازه در تجربه و بیان تازه به تصویر و ایجاز در می اید و حرکتی تازه را در شعر معاصر ایران پدید می آورد که خود حرکت هایی تازه را به دنبال دارد و  موجب تحول و نو آوری در شعر دهه ی شصت و دهه های پسا شصت و پسا نیمایی  می شود  که سالیانی دچار توقف  بود یا بدان توجه نمی شد 

برگ ٤/١٨ و ٤/١٥ 

٢٠٠٥/١٣٧٤

.

٢

در موج سوم ،شعر به عنوان بیان تصویر به ایجاز تعریف شده است و همان گونه که اشاره شد در پسزمینه انقلاب  و جنگ می تپد وجریان مدام دارد .این ها را در ان زمان آتشی شا ید بیشتر و  ازا د و تمیمی هم به شکلی نیو کلاسیک دریافتند .بیژن جلالی و مفتون امینی در پی امضای مانیفست ان بودند و صالحی فهرست بلندی   درست کرد که در همان موقع هم نام شاعران بسیاری را در ان گنجاند و باباچاهی نیز به طور  ضمنی با ان موافقت کرد اما بعد برخی مخالفت های خود را با موج سوم بیان دشت و شاعران جوانتری هم بودند که این بحث ها را در قلم و قدم دنبال کردند

برگ ٤/٣ 

پس از دو مقاله  ی دنیای سخن تهران در سال ١٣٦٦ که جدا گانه   آمده است *

** مصاحبه ی مفصل کتاب فصل گرگان با من همراه نمونه ی اثا رموج سوم در تابستان ١٣٦٩ به چاپ رسید

... موج سوم ،شعر انقلاب است که از سال ١٣٥٧ پا گرفته و ریشه در شعر معاصر ایران قبل از ان تاریخ دارد  بدین معنی که منشا وجودی ان دو حرکت عظیم و دو رویداد تاریخی و اجتماعی ده سال اخیر -و نه لزوما دهه ی ٦٠ و منحصر به ان یعنی انقلاب و جنگ است .ریشه های موج سوم از شعر مشروطیت آغاز می شود که شعر پدیده های تازه ی اجتماعی با زبان و قالب کهنه است  .آنگاه شعر نیمایی که انقلابی در شعر فارسی به راه انداخت ،و شعر پسا نیمایی که مکمل انقلاب  شعر نیمایی و همسایه ،همزاد و همدوش ان بود تا سال ١٣٣٢. و این موج اول شعر معاصر ایران به حساب آورده شده است .نیما فرزند دوران بیداری و هرج و مرج سیاسی ،اجتماعی و فرهنگی بود که انقلاب شعر معاصر را به صورت موج اول بوجود آورد .او غیر از برداشتن  زنگ قافیه،نحوه ی نگرش تازه را به هستی متداول کرد .

شعر دهه ٤٠ در سال های پیش و پس از ان در سال های نزدیک به دهه ی ٤٠ یعنی در سال های اختناق دهه ی ٣٠،و سالهای نزدیک به ی ٤٠ از دهه ی ٥٠ ، یا در طی بیش از دو دهه یا همان رقم بیست و پنج سال آشنا ،به سمبولیزم پناه برد که این را می توان موج دوم شعر معاصر خواند .

پس از ان حرکت شعر معاصر به دو گونه رخ نمود :

یکی شعری با لحن تند و صریح و آشکار و عصبی اجتماعی و سیاسی ، و دیگری شعری که به لحظه های ناب  با کلامی مجرد می پرداخت و تجربه های روزانه را کوشش داشت به شکل تجربه مانا در آورد و در موج نو ،و شعر حجم و بعد ها در موج ناب به نمونه هایی از ان بر می خوریم ...

شعر سیاسی از سال ١٣٥٧ تا آغاز دهه ی ٦٠ با شور بیشتری به زندگی خود ادامه داد.بنگرید به مجموعه مقالاتم درروزنامه بامداد،با عنوان شعر شهادت است و کتاب شعر شهادت است ١٣٦٠...که تنها نماینده ی شعر ان دوران مانده است.

ارتباط شاعر و مخاطب به ظاهر قطع می شود پس از سال ١٣٦٠

     نشریات ادبی یا کارشان به تعطیل می کشد و یا ان ها که می مانند کمتر به شعر امروز می پردازند و تجربه و تفنن در قالب های کهن را ترجیح می  دهند .دفتر های شعر کمتر چاپ می شود اما ارتباط مستقیم با این شعر ها و بعد ها چاپ ان ها خاصه در دنیای سخن ، مفید،آدینه،کتاب سخن ،نقش قلم، ،کا ده ،این حرکت خود را بیش  تر نشان می دهد و این ها محرک نوشتن همان مقالات : موج سوم در شعر معاصر ایران ...و شعر ایجاز می شود که آب در خوابگاه مورچگان می ریزد...

فرامرزسلیمانی

در پاسخ حسین میرکاظمی،فصل گرگان،تابستان ١٣٦٩،برگه های٣ ٦ و ٣٧
٣

در بیان تصویر به ایجاز که تعریف شعر در موج سوم است ،  در این تمثیل تصویر به ایجاز جان   می گیرد .زبان جان که جان زبان است و زنده است و می  تپد و گذشته را به راه می برد و آن زمان من آن را به صورت تعریف

 تازه یی به شعر ارایه دادم که همان بیان تصویر به ایجاز بود .

این تصویر و ایماژ و ایجاز شاید در اصل هم یک کلمه بوده است .و همان کلمه از جهان ایرانی آریایی و زبان سانسکریت به فارسی و عربی و فرانسه و انگلیسی و مانند آن  رفته  است ...اما ایجاز ،اشباع اشیاء است و اکمال خیال. 

اما نشانه هایش هم هست ، در هزار و یکشب مثلن و فکر می کنم دون کیشو ت سر وانتس شیطان اسپانیایی به آن نزدیک تر شده تا همه ی کارهایی که ما به فارسی می خوانیم ...

... اما روستاییان مان با طبری خوانی = تبری خوانی و امیری و شروه خوانی و بابا خوانی و مانند آن در ذهن و دلشان دارند نیما ی یوش یا آتشی دشتستان را هم تحت تاثیر می گیرند و تامل و آفرینش را ارج می گذارند  

برگ ٤/١٠ و ٤/١١

.

...ایجاز مشخصه اصلی شعر موج سوم است ولی تنها مشخصه ی آن نیست .نو زایی و نوگرایی در ایجاز،تصویر و خیال،زبان و اندیشه و ایهام خود را نشان می دهد .

فرامرز سلیمانی در پاسخ به حسین میرکاظمی،

فصل گرگان،تابستان ١٣٦٩،برگ ٣٨ 

٤

moj6/2 english:EDITORIAL

Faramarz Soleimani:Poetry of Third Wave

Poetry is dramatization of life .

This dramatization at times might extend beyond dramatization and reaches to dramatization of dreams

and beyond.

That is poetry of The Third Wave 

WRITING ON THE WALL

Third Wave is a vision in dance

Invitation for transcendance 

Pure shadow in the sun 

Third Wave is written on the wall

Poetry never ends

Poetry always extends

There are times that poetry leans towards the past 

There are times that poetry extends towards tomorrow

But there is a timeless poetry called the Third Wave

for Moj Magazine 6

Special Section of

Third Wav in Contemporary Persian Poetry

.

THIRD WAVE
It is a dancing floor

Whirling wild

Underneath our feet

And the ceiling.

Then up there a disco ball

shining on her

In 1001 pieces

Of mirrors

To whirl

On dancing floor

And mirror in mirror

In third mirror

To wave

As third wave

In 1001 faces of the night
---

Zohreh khaleghi :

THIRD WAVE
موج سوم
Poem & Painting By Zohreh
Translation By Dr. Soleimani
خیالم را
در موج نگاه تو دیدم
وقتی موج خیالم بود
زهره-

I SAW MY DREAM
IN THE WAVE OF YOUR SIGHT
WHEN IT WAS THE WAVE OF MY DREAM
---

*FARAMARZ SOLEIMANI:

MOJJJ SEVVVOM

(THIRRRD WAVVVE)

1. IT WAS THERE FOR MOVING SOUL

IN MOMENT TO MOMENT OF MOJ

IN WAVE TO WAVE OF MOMENT

2. FROM WHISPERING MOJ

WE BRETH MOJJ

IN OUR DREAMS

WAS BORN MOJJJ

3. AND MOJ

IN THE LOTUS NIGHT OF SEA

WAS A BLUE FLIGHT

WITH CHORUS OF DAWN.

*DREAM OF WORDS

I CALLED YOUR NAME LOUD

TO WATCH DREAM OF WORDS

YOUR NAME IN DREAM OF WORDS IS

TO WATCH.

-F.S.

.

moj6/1 farsi

در روزگار عسرت و آه... شعر از آتشفشان و آب بر آمد...و. شعر به موج راه سپرد...

از شعرهاي موج سوم،
و موج به پیدا و پنها ن شعر راه سپرد
تا دل دريا و آسمان ، كه موج جهان را گشت مي زد تازه و جوان...
---

• 
  
  
• و موج تنديسي پنهان بود در التهاب آب به شكل فرازآمدن با خيزاب